تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - پرورش اسب در دشت خاوه

اسلایدر

پرورش اسب در دشت خاوه
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )
 پرورش اسب در دشت خاوه    تپه تاریخی جمشیدی یا گندمبان تپه ایست که روزگاری محل پرورش اسب درگاه هخامنشیان بوده است لرستان از دیرباز مهد پرورش اسب بوده است. خانم فریا استارک جهانگرد انگلیسی، در سفرنامه اش، در بخش دیدار از سرزمین خاوه در شمال لرستان می نویسد: « به احتمال زیاد مراتع نیسان که اسکندر مقدونی موقع هجوم به پارس از آن ها دیدن کرده است در همین نواحی قرار داشته است. شهرت مراتع نیسان بیشتر به خاطر پرورش اسب است. اینان پیش از دوره هخامنشیان و اسکندر به پرورش اسب اشتغال داشته اند».

    از طرفی داریوش پادشاه هخامنشی، در کتیبه معروف بیستون که در نزدیکی خاوه قرار دارد گفته است : « من با همراهی چند تن از یارانم، آن گماتای مغ را، مردان و سران و پیروانش را کشتم. دژیست به نام سیکه هوتی در سرزمینی به نام نیسایه، در آنجا من اورا کشتم و شهریار را از او باز ستاندم و به خواست اهورا مزدا شاه شدم ».[2] از آنجا که هم اکنون روستایی با نام « سیکوند» که در گویش محلی به آن « سیکن» گفته می شود در منطقه خاوه وجود دارد، لذا ظن آن می رود که « سیکه هوتی » که در کتیبه داریوش به آن اشاره شده همین روستای « سیکوند» یا « سیکن » و شهر باستانی نیسان یا نیسایه نیز درهمین منطقه خاوه واقع شده باشد، به خصوص آنکه خانم استارک در سفرنامه خود، به آثار بازمانده از شهرهای کهن اشاره نموده و نوشته است :

« این خرابه ها بایستی روزگاری مناطقی آباد بوده باشند». همانطوری که پیشتر گفته شد شهر نیسان در دنیای باستان به خاطر پرورش اسب مشهوربوده و بنا به گفته مورخان تا زمان حمله اسکندر160000 راس اسب دراین منطقه وجود داشته است، اما بعد از حمله اسکندر این تعداد به 60000 راس تقلیل پیدا کرده است.

در کاوشهایی که از خرابه ها و مقبره های شمال لرستان به عمل آمده مشخص شده که ساکنان قدیمی این سرزمین که قومی به نام « کاسیت » بوده اند، به تزئین ساز و برگ اسب ها از قبیل؛ دهنه، حلقه دهنه و یراق، که همگی از جنس مفرغ ساخته می شدند اهمیت زیادی می داده اند. البته این امر تنها به این موضوع محدود نمیشد، بلکه آن ها سایراشیا و لوازم زندگی نظیر؛ بُت ها، پلاک ها، سنجاقِ سر، گردنبند، دستبند، طلسم، مُهر، ظروف پذیرایی، تبر، گرز، خنجر و شمشیر را با نقش ها و تصاویر بدیع و شگفت و در کمال ظرافت و زیبایی می آراستند و مورد استفاده قرار می دادند.

مفرغ های لرستان که اعجاب و تحسین عالم باستانشناسی را برانگیخته اند و بیانگر هنر و تمدن عالی قوم کاسیت و مفاهیم و باورها و اعتقادات قومی و مذهبی آنان هستند، هم اکنون زینت بخش موزهای معتبر دنیا بوده و به عنوان بخشی از میراث ارجمند بشری در کانون توجه قرار دارند و لابد بر همین اساس است که گریشمن باستانشناس مشهور فرانسوی هنر حقیقی ایران را هنر لرستان دانسته است. لرستانی ها از آغاز چابکسواران قابلی نیز بوده اند و در جست زدن بر پشت اسب و پریدن از روی اسب در حالیکه به سرعت در حال تاخت بوده وهم چنین در تیر اندازی از روی اسب، همچون بسیاری ایرانیان دیگر مهارت وتبحر کافی داشته اند. استرابون جغرافی دان مشهور دوران باستان در این رابطه در خصوص جنگاوران ایرانی – که ساکنان اولیه سرزمین لرستان نیز از آن جمله بوده اند – گفته است :

« از فراز باره ( اسب ) تازان بی آنکه خطا کنند، نیزه افکنند و تیر زنند». اسب بر خلاف دوره اخیر که بیشتر در موارد خاص نظیر مسابقات و حرکات نمایشی و یا حداکثر مقابله با اغتشاشات خیابانی در بعضی کشورها به کار گرفته میشود، تا همین چند سال قبل در لرستان کارکردهای سنتی و قدیمی خود را داشت و حتی در مراسم و مناسبت های مختلف که بعضا جنبه آیینی و و سمبلیک داشت از وجود اسب استفاده می شد که از آن میان باید به نقش اسب در مراسم سور و سوگ، که هر دو از مقاطع حساس زندگی بشر به حساب می آیند اشاره نمود

. در سور و به هنگام بردن عروس به خانه داماد که اصطلاحا « عروس بران » گفته می شود، تعدادی سوار مرد و زن با لباسهای زیبا و خوش رنگ محلی، با همراهی ساز و دهل به خانه پدر عروس می رفتند تا عروس را بردارند و او راباخود به خانه داماد ببرند. در این هنگام می بایستی عروس را بر روی اسب می نشاندند. معمولا رسم بر این بود که شخصی به غیر از داماد عروس را روی اسب بنشاند. اسب در این حالت آراسته به پارچه های رنگارنگ و مجهزبه نوعی زین یا کجاوه به نام تلمیت (talmit) بود.[3] بیت زیر که به گویش لکی سروده شده، به همین موضوع اشاره دارد.[4] هر صو سحر بانگ خروسان شره تلمیت بار تازه عروسان ( سحرگاهان، هنگامی که خروس بانگ بر می دارد، کاروانی که تازه عروسی را بر تلمیت نشانده است، او را بدرقه می کند). به هنگام سوگ نیز اسبی را با پارچه سیاه یا بعضی رنگهای دیگر می پوشاندند و برخی وسایل متوفٌی همچون دستار، کلاه و تفنگش را بر روی اسب می بستند . به این اسب در این حالت «کُتل» می گفتند. سپس کتل را به همراه ترم یا چارچوبی که میٌت راروی آن می خواباندند به سمت گورستان حرکت می دادند و همراه با آن نوازندگان محلی مقام و آهنگ حزن انگیز و مهیجی را به نام « پاکُتلی » اجرا می کردند. بعد زنان نیز به دنبال آن ها به راه می افتادند و شیون و زاری سر می دادند. نقل بیت زیر که باز به زبان لکی سروده شده و در هنگام سوگ به صورت مویه محلی خوانده می شود، شاید در این مورد بی مناسبت نباشد.

یه کاو کیه ها و زینه وه یال و دم رشته پی و خوینه وه ( این اسب از آن کیست که حاضر یراق استاده و یال و دمش به خون آغشته شده است؟ ) به این ترتیب اسب و مادیان در جای جای زندگی مردم لرستان و به خصوص مقاطع حساس و مهم آن، حضوری جدی و تعیین کننده داشته اند و از این رو سعی می شده تا اسبی که انتخاب یا خریداری می شود تا سرحد امکان از تخمه و نژادی اصیل و پرخون برخوردار باشد. قولنامه ها و اسناد و مدارکی در دست است که طی آن ها به نام و اصل و نسب و هم چنین پدر و مادر اسبی که فروخته شده اشاره و بنا به رسم معمول چند نفر ازمطلعین و معتمدان محل مندرجات قولنامه و سند مزبور را تایید و گواهی نموده اند و در این مورد جای هیچ گونه شک و شبهه ای باقی نگذارده اند.

لازم به ذکر است با توجه به اینکه لرستان منطقه ای کوهستانی بوده و پوشش گیاهی مناسبی نیزداشته است، لذا اسبهایی با بافت بدنی محکم و طبعی خونگرم که عمدتا دارای سری متناسب، دمی کوتاه و پاهایی قوی وپرانرژی بوده اند در آن پرورش یافته اند.[5] با این حال امروزه پرورش اسب در استان لرستان رونق چندانی ندارد و به غیر از چند نقطه همانند روستای تجره و روستای ازنای سگوند در نزدیکی خرم آباد و نیز جایی در شهر بروجرد که مزرعه های پرورش اسب وجود دارد و هر کدام چند راس اسب نگهداری می کنند، به لحاظ گرانی این صنعت و عدم حمایت لازم از سوی متولیان امر، امکان حضور علاقه مندان در این بخش عملا منتفی می نماید و این در حالی است که در استان های دیگر نظیر؛ گلستان، کرمانشاه، اصفهان، کرمان و یزد به طور جدی و اصولی مشغول برنامه ریزی و سرمایه گذاری در این زمینه هستند و با توجه به این که صنعت پرورش اسب و ورزش سوارکاری در داخل کشور در حال توسعه است و همچنین رویکرد و تقاضای جهانی به دلیل کیفیت و زیبایی اسب ایرانی رو به افزایش گذاشته است، همین امر اقتضا دارد در استان لرستان نیز که به لحاظ آب و هوایی و تنوع زیست محیطی برای پرورش اسب مستعد بوده و در این زمینه سابقه چند هزار ساله دارد، این موضوع مورد توجه ویژه و جدی واقع و برنامه ریزی و حمایت های لازم در خصوص آن اعمال شود. نا گفته نماند در همین حال، ورزش سوارکاری استان لرستان با همه مشکلاتی که ممکن است در این راه وجود داشته باشد، در سالیان اخیر، در مقاطعی خوش درخشیده و چابک سواران خوبی را به جامعه ورزش سوارکاری کشور معرفی نموده است که پرداختن به این مهم مجال و فرصتی جداگانه طلب می کند.


می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
hamid 1396/07/7 19:15
خاوه والشتر کجا و بیستون کجا؟؟،دانشمندان گفتن کنار کرمانشاه بوده نیسایه
hamid 1396/07/7 19:08
خاوه والشتر کجا و بیستون کجا؟؟،دانشمندان گفتن کنار کرمانشاه بوده نیسایه
How long will it take for my Achilles tendon to heal? 1396/05/16 12:08
This piece of writing offers clear idea for the
new users of blogging, that really how to do running a
blog.
Foot Issues 1396/05/9 09:37
Hi are using Wordpress for your blog platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started and set up my own.
Do you need any html coding expertise to make your own blog?
Any help would be really appreciated!
dazzlingcategor78.snack.ws 1396/05/8 22:08
Hiya! Quick question that's entirely off topic. Do you know how to make your
site mobile friendly? My blog looks weird when browsing from my iphone4.
I'm trying to find a template or plugin that might be able
to resolve this issue. If you have any suggestions, please share.
Thank you!
What do you do for a strained Achilles tendon? 1396/05/6 19:38
I got this web site from my friend who informed me regarding this site and now this time I
am visiting this web page and reading very informative articles at this time.
How long does Achilles tendonitis last for? 1396/05/5 21:05
Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and
in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts.
Any way I will be subscribing to your augment and even I
achievement you access consistently quickly.
manicure 1396/02/14 01:53
Link exchange is nothing else however it is only placing the other person's web site link on your page at proper
place and other person will also do similar for you.
Alisa 1396/02/12 11:47
Thanks for finally talking about >وب سایت رسمی از گندمبان
تا لکستان - پرورش اسب در دشت خاوه
<Loved it!
manicure 1396/02/11 19:42
I quite like reading a post that can make people think. Also, many thanks for allowing
for me to comment!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت