تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - نگاهی به واژه‌ی «هِناسی» در مویه‌ها

اسلایدر

نگاهی به واژه‌ی «هِناسی» در مویه‌ها
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )

نگاهی به واژه‌ی «هِناسی» در مویه‌ها

«هِناسی» سرد/محمد بساطی

 

 

لحن و آهنگ یکی از بهترین ابزارهای ارتباط برقرار نمودن و تسکین‌دادن دل‌هاست. کلمات با لحن و آهنگ جان می‌گیرند، احساسی می‌شوند، صادق می‌گردند و آن‌گاه می‌گویند. یکی از ظرافت‌های گویش لکی همین لحن‌دار کردن و احساسی نمودن کلمات است «هِناسی» یکی از کلماتی است که سراپایش ظرافت و زیبایی است. «هِناسی»  لکی که به اشتباه آن را با نفس یکی می‌دانند، نفس نیست، هِنای نفسی است که آوای جان و پژواک دردهای انسان کوه نشین را در ابیات و گفته‌هایشان به خوبی انعکاس داده است. «هِناسی» این تنها معنی بودن ـ گاهی سرد می‌شود، سیاه می‌گردد، کش پیدا می‌کند و این گونه «هِناسه»سی، «هِناسه»سرد، هِناس‌وگِناس، هِناسی دراز، هِناسی و هِناسم از درد بودن به شعر شدن روی می‌آورد تا به ملاقات گرین برود و سفید کوه را بسوزاند و بر پیشانی کبیر کوه بنشیند:

هِناسی سردم گرین گِرته وَر

اِسبی کوی سوزون نیشته کوی کور

 (نفس سردم (زمستان وجودم)گرین را پوشاند، سفیدکوه را سوزاند و بر کبیرکوه نشست.)

چه هناسه‌ی سردی؟! چه زمستان یخی‌ای(زمستان درون را می‌گویم که هوایش بس ناجوان‌مردانه سرد است)، چه کوه‌های سردتری؛ اِسبی‌کوی (سفید کوه) که نامش با خودش است، همیشه از سردی سفیدپوش است و برف دارد، گرین و کور(کبیر) کوه که تابستان‌ها به سردی خویش می‌بالند. این صدا صدای سرما و دندان نیست. پژواک سرما و درد است؛ آوای دلی است که نمی‌خواهد زمستانی بماند، زمستانی است که می‌خواهد برف شود و ببارد تا سبک شود، پاک کند و سپیدی بر همه جا بنشاند.

هِناسی سردم پخش بی وه عالم

کسی چوزانی مه سیه طالَم

(«هناسی» سردم دنیا را فرا گرفت، کسی چه می‌داند من سیاه بختم؟!) این «هِنای» زمستانی است که عالم‌گیر شده و کسی نمی‌داند، و همین ندانستن است که باعث گفتن:

هِناسی سردم وِیر کِرد وه کوی‌یان

دار ای ریشه کَن آیشته ای دَرونان

(«هناسی» سردم سر به کوه‌ها نهاد و درختان را با ریشه از جای کند و در دامنه‌ها و دره‌ها انداخت)

«هناسی» سردش سر به کوه این هرکول پایداری و مقاومت نهاده تا نگین سبزش ـ درخت ـ را از «آسو»ی بلند  بِکَند و به «دَروَن» و پستی‌ها بیندازد و در زیر «گِلال»ها خموشانه خاک شود. «هناسی» سخت و سوزانی‌ باید باشد که از درون می‌خیزد، بر کوه‌ها می‌نشیند و درخت را با ریشه‌هایش می‌کَنَد. با بیرون دادن «هناسی» درخت کَنده می‌شود، کَندن درخت پایان زندگی‌ست همان‌گونه که واپسین دم، بدرود حیاتست.

روژاروژ بَتر گرون ماو دَردم

سنگ سیه میوه ای آه سَردم

 (هر روز دردم افزون‌تر می‌شود، آه سردم سنگ را سیاه می‌کند[در سنگ اثر می‌کند])

روز که باشد و درد داشته باشی و هر روز دردت افزون‌تر شود باید هم آه سردت سنگ را سیاه کند. وقتی روز شد معمولن هوا گرم می‌شود، اما شگفت است آن‌گاه که نه امروز بل‌که هر روز سرد و سردتر می‌شود؛ وقتی زمستان این‌چنین  در روز گیر کُند پیداست، چه شبی در پی خواهد داشت، وقتی در روزِ روشن سنگِ سخت سیاه می‌شود معلوم است که چه شبِ سردِ سیاهی در انتظار است.

اوخ! چه زمستانی! چه آهِ سردی! چه سنگ سیاه شدنی! چه شعری! و چه شوریده شاعری! چه با فراست با سیاه شدنِ سنگ، هم سردی روز و هم سیاهی شب را در هم می‌آمیزد. بی‌تاب پی‌گیر بیت زمستانی دیگر می‌شویم

کِزه برفه‌لُویل کوی‌یل کردی بَن

بی‌خَم چو زونی مه خَم گیونم سَن

 (سوزه توده‌های برف، راه کوه‌ها را بست، بی‌غم چه می‌داند که غم جانِ مرا گرفت)

«کِزه» سوزناک‌ترین واژه‌ی سوزآوری است که آدم را می‌سوزاند و آب می‌کند.و در این بیت جان‌دارترین واژه‌ای است که غوغا به پا کرده است.  وقتی«کِزه‌کِز نَکه کِزه‌تر گیونم»را بشنوی و آن را بفهمی محال است که از سوزش نسوزی، گُر نگیری و با خود نگویی:

بیلا بِسِزِم چُی هیزم تَر

دَم‌دَم دوی بِکَم دوی بِکیشمه سَر

(بگذار بسان هیزمِ تر بسوزم و دَم به دَم دود شوم و دود را [مانند سیگاری] بالا بکشم) راستی این چه سوزِ سوزآوری است که این گونه می‌سوزاند، و این چه شعر زیبایی است که چنین شدت سردی، نحوه و شکلِ برف باریدن (برف هنگامی توده‌ای و پی‌درپی  می‌بارد یا به اصطلاح «لویل» می‌بندد، دیگر اوج بارش و سردی‌ست) و اثر گذاشتن آن را (بستن راه‌ها) هم‌راه غمی جان‌کاه، غمی که غم‌خواری ندارد را در یک بیت با هنرمندی به تصویر می‌کشد و بی آن‌که لفاظی کند بلوایی موسیقیایی راه می‌اندازد. چه کلمات چفتی! اگر با پُتک بر آن‌ها بکوبی نمی‌توانی یک حرفشان را جابه‌جا کنی.

 



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
look these up 1397/04/18 12:22
Hello tto every body, it's my first pay a visit of this webpage;
this blog contains awesome and really fine material for visitors.
mobdroapkapp.com 1397/04/16 07:37
Do you have a spam problem on this website; I also am a blogger,
and I was curious about your situation; we have developed some nice procedures and we are looking to exchange
strategies with other folks, be sure to shoot me an email if interested.
advice 1397/03/17 23:12
My family every time say that I am killing my time here
at net, however I know I am getting familiarity all the time by reading such good articles or reviews.
getmyoffer.capitalone. com 1397/03/6 02:56
Hello! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this
site? I'm getting tired of Wordpress because I've had problems with hackers and I'm looking at options for another platform.
I would be awesome if you could point me in the direction of a good platform.
taghier.org 1397/03/3 21:07
I was able to find good advice from your content.
chocolate 1397/02/11 19:38
Does your website have a contact page? I'm having trouble locating it but, I'd
like to send you an email. I've got some creative ideas for your
blog you might be interested in hearing. Either way,
great website and I look forward to seeing it improve over time.
see this site 1396/12/21 02:00
It's enormous that you are getting thoughts from this paragraph
as well as from our discussion made here.
Continue Reading 1396/12/18 23:35
Fantastic beat ! I wish to apprentice whilst you amend your site, how
can i subscribe for a weblog site? The account helped me a acceptable deal.
I were tiny bit familiar of this your broadcast provided bright clear concept
read what he said 1396/12/18 23:01
This paragraph provides clear idea for the new users of blogging, that in fact how to do blogging.
contigo insulated coffee mugs 1396/12/16 23:06
I think thjs is among the most important information for me.
And i am glad reading your article. But wanna remark on some general things, The website style is wonderful,
the articls is really nice : D. Good job, cheers
bmw credit card login in 2018 1396/12/16 20:12
Hi there! I'm at work browsing your blog from my neww apple iphone!

Just wanted to say I love reading your blog and look forward to
all your posts! Keep up the outstanding work!
see this site 1396/12/16 18:21
I am regular visitor, how are you everybody?
This post posted at this website is truly fastidious.
my explanation 1396/12/11 12:49
Everyone loves it when individuals get together and
share thoughts. Great site, stick with it!
our website 1396/12/10 01:20
Thanks for a marvelous posting! I really enjoyed reading it, you're a great author.
I will be sure to bookmark your blog and definitely will come back
later on. I want to encourage that yyou continue your great work, have a
nice evening!
find out 1396/12/8 15:32
Hmm is anyone else encountering problems with the images on this blog loading?
I'm trying to determine if its a problem on my end or if it's the blog.
Any responses would be greatly appreciated.
look at this website 1396/12/8 04:08
Hi, I do think this is a great site. I stumbledupon it ;) I am going to come back once again since i have book marked it.
Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide other people.
footlocker bridgewater commons mall hours 1396/12/5 18:07
Hi! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be
ok. I'm absolutely enjoying your blog and look forward to new updates.
discount deals 1396/11/18 08:54
Thanks for your marvelous posting! I definitely enjoyed reading it, you will be a great author.I will ensure that I bookmark yokur blog and may come back very soon. I want
to encourage continue your great job, have a nice afternoon!
manicure 1396/02/14 01:09
Hello my friend! I wish to say that this article is amazing,
nice written and come with almost all vital infos. I'd like to see extra posts like this .
manicure 1396/01/18 16:53
I'm really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog.
Is this a paid theme or did you modify it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it's
rare to see a great blog like this one these days.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت