اسلایدر

ریشه و همچنین اصالت نامهای قدیمی شهر نورآباد(دم ایزه)
ارسال شده توسط | ( نظرات )

 تحقیق بسیار جامع و خواندنی درباره ریشه و همچنین اصالت نامهای قدیمی شهر نورآباد دلفان

چکیده: در سالهای نه چندان دور، پیش از آنکه شهر فعلی نورآباد را با این اسم (یعنی نورآباد) بخوانند یا بنویسند، آنرا «ﺁیزه» (?âyza) و «دمایزه» (domâyza) می نامیدند. در آن ایام٬ مطالعه ی منظم و منسجمی از سوی کسی یا نهادی هم در باره «آیزه» و «دمایزه» صورت نگرفته بود و یا از منشاء مفهومی واژگان یاد شده نیز بحثی به میان نیامده بود. تا اینکه گذشت زمان خلاء هائی از این دست را آشکار ساخت.

بطوریکه، بعد از سالها طی طریق که از استعمال آنها می گذرد، بار دیگر بر اساس نیاز به آنها رجوع کرده ایم و نگاهی گذرا به لفظ و معنای آنها نموده ایم. دلیل این رجوع تغییراتی بوده که در برخی منابع درسی، بویژه کتاب جغرافیای استان لرستان در باره آنها اعمال شده است. به همین منظور بر آن شدیم تا با تبیین اصل موضوع، شکل صحیح و مقلوب واژگان مذکور را به نوعی معرفی نمائیم.


مقدمه: گاهی اقدامات خواسته یا ناخواسته ای که در زندگی برخی گروههای اجتماعی بوجود می آید، باعث میشود، حقایق به شکل وارونه جلوه داده شوند، تغییر شکل حقایق غالبا در راستای تامین منافع فردی، گروهی و یا اجتماعی ممکن است اتفاق بیافتد. ولی نکته مهم آنست، که در این پهنه هستی، هر حرکت و کنش اجتماعی در زندگی بشر از نگاه دیگران پنهان نمی ماند و دیر یا زود کسانی پیدا خواهند شد که در راستای کشف حقایق، کالبد شکافی واقعیات و تحلیل کنش های اجتماعی ، اقدام می نمایند.

از جمله حقایقی که در گذشته بر کسی پوشیده نبوده، ولی طی سالهای اخیر با تعلل مقامات ذیربط در حوزه آموزش و پرورش و دیگر ارگانهای موجود در منطقه دلفان به نوعی دچار ابهام شده است و الفاظ و معانی آنها به نحو دیگر مخدوش گردیده، دو واژه «آیزه» (?âyza) و «دمایزه» (domâyza) و شکل مقلوب یافته آنها یعنی «دم آویزه» (dom ?âvize) می باشد.بر این اساس، نگاه به این چند واژه و فاصله معانی آنها با یکدیگر و نیز تداعی تصوراتی که از قبل آنها در ذهن مردم ایجاد میشود و منجر به صدور حکم و شکل گیری نوعی آگاهی کاذب می گردد، ما را بر آن داشت تا تلاش اولیه ای در راستای نشان دادن شکل درست و غلط آنها به عمل آوریم. باشد که خوانندگان گرامی پس از قرائت این متن در راستای بکار گیری صورت صحیح واژگان، تعهد خود را در حفظ حقایق و نشان دادن واقعیات بکار گیرند.

بیان مسئله: سوال اساسی این است که چه عواملی در گذشته باعث شده تا شکل درست واژگان «آیزه» (?âyza) و «دمایزه»(domâyza) مقلوب گردد و یک واژه من در آوردی به نام «دم آویزه» (dom ?âviza) در منابع درسی و رسمی و حتی غیر رسمی رواج پیدا کند؟

شناسائی عوامل: در پاسخ به سوالات مزبور میتوان گفت: با احداث مدارس رسمی و تشکیل کلاس های درس در منطقه دلفان٬ پای افراد گوناگونی هم به عنوان معلم و آموزگار به این منطقه باز شد. در کنار آموزش و پرورش بتدریج حضور دیگر ارگانها و نهاد های دولتی نیز٬جهت رتق و فتق امور مردم٬ پر رنگتر شد.

در آن سالها٬ منطقه دلفان فاقد نیروی انسانی تحصیل کرده و با سواد – به اندازه کافی- بود و غالبا کادر اداری ارگانهای مزبور هم از نقاط دیگر استان٬ بویژه مرکز استان، تامین می گردید. این افراد از آنجائیکه با زبان مردم منطقه دلفان یعنی لکی آشنائی کافی نداشتند٬ در بیان اسامی و کلمات هم قادر به استعمال لفظ درست و تشخیص آن از الفاظ غلط نبودند و به تبع آن معنای درست و صحیح برخی واژگان، به صورت مناسب به مخاطبان فرا منطقه ای منتقل نمی شد.گاهی به این ناتوانی در تلفظ کلمات و اسامی لکی٬ هم دسنمایه طنز و طعن اضافه میشد تا شاید سپری کردن زمان کاری کارمندان بویژه آنهائی که غیر بومی بودند، از قبل این اتخاذ شیوه٬ در ارتباطات درون شبکه ای خود سهل تر صورت بگیرد.

استعمال واژه مقلوب در مکاتبات: یکی از این واژگان که در معرض چنین آسیبی قرار گرفت و شکل آسیب دیده آن هم به مسئولین و نهاد های مافوق گزارش میشد واژه «دمایزه» (domâyza) بود، که به شکل مقلوب «دم آویزه»( dom ?âvize) در مکاتبات مرسوم گردید و از آن زمان تا به حال نیز به عنوان شکل روایت شده از سوی مسئولین منطقه در منابع درسی بویژه کتاب «جغرافیای استان لرستان» استعمال شده و بکار گرفته می شود و تا بحال نیز کسی در راستای تصحیح و اصلاح آن اقدام نکرده است.بهمین خاطر واژه هائی همانند «آیزه» (?âyza) و «دمایزه»(domâyza) که قبلاً در بین مردم براحتی تلفظ می شدند، کم کم دارای تلفظ دیگری چون «دم آویزه» (dom ?âvize) در کتابهای درسی شدند و واژه ای که طی نسل ها به صورت لکی تلفظ می شد، یکدفعه شکل فارسی واژه ترکیبی «دم + آویزه» را به خود گرفته و معنائی بدور از درایت «یعنی دم آویزان شده» پیدا کرده است.بنابراین، روایت کارمندان غیر بومی مستقر در منطقه دلفان از مسائل٬ مشکلات و اسامی محلی نیز منشاء و مبنای بسیاری از تحلیل ها٬ تفسیرها٬ مکاتبات و احیاناً اشتباهات بعدی در مورد شهر نورآباد که در آن ایام بخش بود، قرار میگرفت.بر پایه همین روایات و گزارشات ارسالی بود٬ که دو واژه یاد شده در بالا، کم کم به دایره فراموشی سپرده شدند و استعمال آنها در منابع مکتوب مورد اغفال واقع گردید.

بطوریکه هم اکنون سالهای زیادی از آن ایام می گذرد، که واژه مقلوب «دم آویزه»( dom ?âvize) بدون کنکاش و یا بازنگری در باره آن براحتی به ذهن دانش آموزان دلفانی که اولیاء امور مردم این خطه در آینده خواهند بود، القاء می شود و به دنبال آن فرهنگ مردم منطقه و شیوه های واژه سازی اسلاف و گذشتگان آنها نیز برای کسانی که با کنه موضوع آشنا نیستند و یا با آن فاصله دارند، ولی به قرائت چنین متونی روی آورده یا می آورند، زیر علامت سوال می رود و آنوقت کسی پیدا نمی شود تا حقایق موجود را بدرستی روایت کند.

روایت های موجود: بنابر آنچه در سطور فوقانی از نظر خوانندگان گرامی گذشت، نگارنده با بهره گیری از تکنیک های تحقیق و به منظور آشکار ساختن حقایق و نشان دادن سره از ناسره، ماحصل تلاش خود را به صورت زیر بیان میکند:در جنوب غربی شهر نورآباد، کوهی وجود دارد که آنرا از دهه های گذشته تا به حال «آیزه» (?âyza) نامیده اند. در ضلع شرقی این کوه که نسبت به نقطه قرینه خود(یعنی ضلع غربی) مقداری پخ تر می باشد، روستائی وجود داشته که آنرا «دمایزه» ( (domâyza یعنی انتهایکوه «آیزه» (?âyza) می نامیدند.«محمدآباد» نام دیگری بود که بعد ها به «دمایزه» ( (domâyzaداده شد. هم اکنون اداره ثبت احوال شهر نورآباد هنگام صدور شناسنامه از واژه «محمد آبادی» به عنوان پسوند٬ برای برخی اسامی افراد طایفه نورعلی که ساکن در آن آبادی بوده اند٬ استفاده می کند. پارک سیمرغ در شهر فعلی نورآباد، بر خرابه های این روستا بنا شده است و بهشت زهرای شهر هم در ضلع غربی آن قرار دارد.

گفته می شود دو تیره «حییر» و «قمر» (حیدر و قنبر) که زیر مجموعه طایفه نورعلی می باشند٬ ساکن در این روستا بوده اند. این روستا در میان مردم منطقه گهگاهی «آیزه» (?âyza) هم خوانده می شده است.

«بنیانگذاری شهر نورآباد به سال ۱۳۱۲یعنی زمان اعلام سیاست اسکان عشایر از سوی رضا خان بر میگردد. تا پیش از آن  طوایف و تیره های ایل دلفان زندگی کوچ نشینی داشته اند»(حسن زاده٬ ۱۳۷۲: ۵) .زمانی که «سرحدار» به عنوان نایب الحکومت در منطقه دلفان مستقر می گردد٬ اهالی روستای «محمد آباد» یا همان «دمایزه» ( (domâyzaرا – که در یک روایت  تعداد خانوار های آن ۱۲ و در روایت دیگر تا ۷۰ خانوار نقل شده است – به نقطه ای که بعد ها محور گسترش شهر فعلی نورآباد گردید٬ یعنی پارک هاشمی (پارک شهر فعلی) انتقال داد.در این ایام «نایب الحکومه» به دنبال نام مناسبی برای این موقعیت و مکان جدید می گشت. تا اینکه نام «نورآباد» را برای آن انتخاب و مسجل میکنند.

نام نورآباد را برخی ماخوذ از نام «نورعلی منصوری» برادر «منصور منصوری» کدخدای  روستای  منصورآباد میدانند. اولین پاسگاه منطقه هم (با ریاست وکیل صحرائی) در منزل فرد یاد شده مستقر می شود. گروه دیگر هم وجه تسمیه آن را به طایفه نورعلی نسبت میدهند.

سالها پیش که نگارنده تحقیق «ریشه های اجتماعی اختلافات قومی در منطقه دلفان» را به عنوان پایان نامه دانشگاهی می نوشت وجه تسمیه نورآباد٬ به «نورانی» برادر «حاج محمد حیدری» نسبت داده می شد٬ که قرین به صحت نمی باشد.(۱)پس از نام گذاری محل به نورآباد٬ واژگان دیگر که در بالا به آنها پرداخته شد کم کم کاربرد خود را از دست دادند. نورآباد یا دلفان اسامی غالب در آن ایام گردید. اما کاربرد آنها طی سالهای پس از انقلاب بسیار پررنگتر از گذشته شد.ما ضمن آگاهی به تمام این جزئیات در ذیل مواردی را جهت روشن نمودن وجه تسمیه واژگان مورد بحث ارائه کرده ایم که خالی از فایده نخواهد بود.در دامنه فرو رفته کوه «آیزه» (که طی چند سال اخیر، به مناسبت دفن شهدای گمنام، به تپه شهدا نیز معروف شده است) رو به سمت شمال چشمه ای وجود داشته و دارد که فقط در فصل بهار از آن آب تراوش میکند. این چشمه که در افواه عامه به «وهار آو» (wehâr ?âw) معروف است، محل تفریح و تفرج مردم در فصل بهار نیز بوده و می باشد. در سالهای گذشته که همه نقاط شهر نورآباد از آب لوله کشی برخوردار نبودند و شهر نیز به شکل امروزی گسترش پیدا نکرده بود٬ خانم های خانه دار از آن برای شستن ظروف و تامین آب شرب خانواده هم استفاده میکردند.در زبان کردی نیز واژه ای وجود دارد به نام «ئاقزیم»(quzeemâ?) که اگر معنای آن مورد توجه قرار گیرد، به معنای چشمه ای است که فقط در فصل بهار آب دارد.(مرتضائی،۱۳۵۷: ۳۷). با تطبیق و تقریب مورد ما قبل با موضوع این بند شاید بتوان گفت که این واژه نیز مانند بسیاری از واژگان زبان های فارسی و لری ممکن است از زبان کردی وارد گویش لکی شده باشد. و احتمالا صبغه این گویش یعنی «آیزه» âyza)?)  را به خود گرفته و کاربرد یافته است.

ریشه یابی واژگان «آیزه» âyza)?) و «دمایزه» ( (domâyzaنیز حقایق را به گونه دیگری جلوه میدهند. مثلاً با ملاحظه ترکیب «آیزه» âyza)?)  میتوان دریافت که «آی» از نظر دستور زبان فارسی حرف ندا و خطاب است و در مواردی نیز برای بیان افسوس و حسرت بکار برده میشود.(عمید،۱۳۶۴: ۶۵). و این حرف ندا در هر دو معنا در گویش لکی هم کاربرد خاص خود را دارد. و «زه» در زبان فارسی به معنای تراوش آب از درز سنگ یا جای دیگر است.(عمید ۱۳۶۴: ۱۱۲۳).

بنابراین، «آیزه»  âyza)?)  میتواند خطاب و یا بیان حسرتی باشد، نسبت به آبی که فقط در فصل بهار از دامنه کوه تراوش داشته و موجبات طراوت دیگران را فراهم می کرده است. ولی چون عمر آن چندان طولانی نبوده که در سایر فصول هم مورد استفاده قرار بگیرد، لذا، به صورت «آیزه» âyza) ?) یعنی حسرت برای از دست دادن آب بهاری، کاربرد یافته است.

«دمایزه» ( (domâyzaنیز مرکب از دو واژه دما(domâ) و آیزه âyza)?) می باشد. اولی به معنای پشت، عقب و انتها است. و دومی هم که پیش از این مورد بررسی قرار گرفت، نام کوهی در جنوب غربی شهر نورآباد است که در مجموع به معنای پشت و انتهای کوه «آیزه» می باشد.روایت دیگر به این نکته اشاره دارد که در هنگام حمله اعراب به ایران یکی از دختران یزدگرد به نام «عایشه»(؟) از نهاوند به نورآباد مهاجرت می کند. پس از مهاجرت وی گروه دیگری هم به دنبال او بسوی منطقه حرکت می کنند. لذا نام «دمایزه» ( (domâyza را بر گرفته از «دمایشه» – یعنی به دنبال عایشه آمدن – میدانند.(۲).

اما این روایت نمی تواند مقرون به صحت باشد؛ زیرا، «در زمان عمر که ایران فتح شد، دختران «یزدجرد بن شهریار» را که آخرین سلاطین عجم بود، چون به اتفاق سایر اسرای عجم وارد مدینه نمودند، آن دو بانوی معظمه را که یکی«شهربانو »، دیگری « شاه زنان » نام داشت، در معرض فروش درآوردند.عمر دست دراز کرد تا نقاب از چهره شهربانو بر دارد و مردم صورتش را مشاهده نمایند، تا او را خریداری کنند. آن مخدره فرمود«سیاه باد روی هرمز، که تو دست به سوی دختر اودراز کنی». عمر در غضب شد و گفت: «این دختر مرا دشنام می دهد»؛ و قصد کرد او را اذیت کند. علی(ع) از او جلوگیری کرد و فرمود: «او تورا دشنام نمی دهد، بلکه پدر خویش را نکوهش می کند که نامه محمد(ص) را پاره کرد، که در اثر این بی حرمتی، باید روزگار دخترانش به اینجا منتهی گردد، که آنان را در معرض فروش در آوردند». (حیدری نراقی، ۱۳۸۶: ۱۳۰-۱۲۹). شهربانو همسر «امام حسین(ع)» شد و شاه زنان با «محمد ابن ابی بکر» تزویج نمود.

نتیجه گیری:  لک زبان ها به لحاظ پیوستگی فرهنگی و جغرافیائی که با اقوام همجوار خود دارند، در بسیاری موارد متاثر از اقوام کرد و لر بوده اند. اما نامیده شدن بخش های زیادی از سرزمین های محل سکونت آنها، به اسامی مختلف، نشان از قرابت بیشتر با اقوام کرد دارد.

تولد یک واژه در زبان خاص و ردیابی تحول آن در طول دوران تکامل میتواند ما را بیش از آنچه دیگران به طنز یا طعنه در باره آن مثلاً «دم آویزه» ( (domâyza گفته و یا نوشته اند، به واقعیت نزدیکتر نماید.

بر این اساس انتظار آن است که از این پس٬ در هیچ منبعی واژه غلط «دم آویزه» بکار برده نشود و واژه های بکار رفته در متون قبلی هم در صورت امکان تصحیح و یا با توضیحاتی اصلاح شوند. و اصل واژه «دمایزه» ( (domâyza که به معنای انتهای کوه آیزه می باشد – اگر لازم بود – به کار گرفته شود.

منابع:حسن زاده٬ احمد. ریشه های اجتماعی اختلافات قومی در منطقه دلفان(پایان نامه)٬ تهران: دانشگاه شهید بهشتی٬ دانشکده ادبیات و علوم انسانی٬ گروه جامعه شناسی.

حیدری نراقی، علی محمد. زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، تهران: انتشارات مهدی نراقی، ۱۳۸۶٫

عمید، حسن. فرهنگ فارسی، تهران: امیر کبیر، ۱۳۶۴٫

مرتضائی، محمد. زبان کردی و لهجه های مختلف آن، تبریز: انتشارات مهرگان، ۱۳۵۷٫


دسته بندی:

می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
bfapoubs 1397/02/15 11:27
viagra wiki <a href="https://vigrageneic.com/#">viagra reviews</a> viagra price [url=https://vigrageneic.com/#]online viagra[/url]
ndgEvosy 1397/02/15 03:10
viagra jelly <a href="http://viagapharmaked.com/#">buy viagra</a> buy viagra online at [url=http://viagapharmaked.com/#]order viagra online[/url]
viagra without doctor 1397/02/14 20:51
cheapest cialis viagra
viagra without doctor
viagra 100 mg prospecto
shvchipsy 1397/02/14 12:36
online pharmacy viagra <a href="http://viagraveikd.com/#">viagra samples free</a> buy herbal viagra [url=http://viagraveikd.com/#]cheap viagra online without prescription[/url]
dvselomma 1397/02/14 10:55
tadalafil reviews <a href="http://cialisovnnc.com/#">cialis 10mg</a> cheap tadalafil [url=http://cialisovnnc.com/#]tadalafil cialis[/url]
ngnmaile 1397/02/14 06:18
order cheap viagra <a href="http://viagracefo.com/#">order viagra</a> taking viagra [url=http://viagracefo.com/#]viagra tablets[/url]
bxcpoubs 1397/02/13 15:41
buy viagra professional <a href="http://viagrapbna.com/#">where to buy viagra</a> does generic viagra work [url=http://viagrapbna.com/#]viagra online[/url]
bsfEvosy 1397/02/13 08:45
over the counter viagra <a href="http://viagrapfhze.com/#">discount generic viagra</a> viagra [url=http://viagrapfhze.com/#]buy viagra pills[/url]
nfsFloors 1397/02/12 01:45
consumer credit counseling <a href="https://onlinepaydayloan.us.org/#">loans</a> loans poor credit [url=https://onlinepaydayloan.us.org/#]quick payday loan[/url]
lrmcEvosy 1397/02/11 18:18
viagra prix https://www.vieillemaman.com/ viagra en ligne
bnschipsy 1397/02/11 17:40
viagra apotheke https://www.kostenlosdeutschporno.net/ viagra wirkung
ehrFloors 1397/02/10 14:12
same day loan <a href="https://ttsitworldwide.com/#">payday loan online</a> 500 fast cash payday loan [url=https://ttsitworldwide.com/#]loan online[/url]
krgpoubs 1397/02/10 13:16
personal loan <a href="https://flashovky.net/#">payday loans</a> no fax payday loans direct lenders [url=https://flashovky.net/#]loan[/url]
bysgrott 1397/02/10 11:44
bad credit no fax payday loan <a href="https://cashadvanceonline.us.org/#">lead loans</a> best payday loans online [url=https://cashadvanceonline.us.org/#]loans now[/url]
bsdblofe 1397/02/10 11:05
payday loans people bad credit
<a href="https://onlineloan.us.org/#">loans now</a>
$500 payday loans
[url=https://onlineloan.us.org/#]payday loan[/url]
bsnPlearp 1397/02/10 08:38
cash loans for rent https://nofaxnoteletrackpaydayloans.us/
credit card lowest cash advance fee [url=https://nofaxnoteletrackpaydayloans.us/#]payday loan no fax document[/url]
jetquive 1397/02/10 05:13
debt relief companies <a href="https://phpbbcommunities.net/#">loan</a> 1 hour faxless payday loan [url=https://phpbbcommunities.net/#]loans online[/url]
mmkFloors 1397/02/8 23:42
instant online payday loans bad credit <a href="https://ttsitworldwide.com/#">payday loans lima ohio</a> debt solutions [url=https://ttsitworldwide.com/#]nevada payday loan[/url]
miopoubs 1397/02/8 23:10
debt help <a href="https://flashovky.net/#">get loan online</a> online loans for bad credit [url=https://flashovky.net/#]payday loans online[/url]
fsvblofe 1397/02/8 18:36
quick personal loans online
<a href="http://nofaxpaydayloantoday.us/#">online instant payday loans</a>
payday advance direct lender
[url=http://nofaxpaydayloantoday.us/#]payday loans[/url]
bsfOxile 1397/02/8 18:31
viagra cheap <a href="http://fviagrajjj.com/#">female viagra pill</a> natural alternative to viagra [url=http://fviagrajjj.com/#]cheap generic viagra[/url]
nhdquive 1397/02/8 14:42
payday loan for <a href="https://phpbbcommunities.net/#">payday loans california</a> personal loan [url=https://phpbbcommunities.net/#]payday loan texas[/url]
nsafFloors 1397/02/7 12:00
https://ttsitworldwide.com/
1000 faxless payday loan [url=https://ttsitworldwide.com/]payday loans nevada[/url]
svxemavy 1397/02/7 10:45
viagra online generic <a href="http://onlineviaqer.com/#">cheap viagra 100mg</a> canada online pharmacy viagra [url=http://onlineviaqer.com/#]viagra pro[/url]
bwdpoubs 1397/02/7 10:11
https://flashovky.net/
american cash loans
[url=https://flashovky.net/]online payday loans with[/url]
bscquive 1397/02/7 02:33
https://phpbbcommunities.net/
guaranteed personal loans
<a href=https://phpbbcommunities.net/>payday loan consolidation in texas</a>
dbaFlund 1397/02/6 06:01
real viagra for sale <a href="http://download4os.com/#">buy brand name viagra cost</a> viagra samples <a href=http://download4os.com/#>viagra prices</a>
btdOpets 1397/02/6 01:28
viagra sale online <a href="http://officialsaintsnflproshop.com/#">generic viagra</a> buy name brand viagra viagra
bwclounty 1397/02/5 16:40
cialis tadalafil <a href="http://cialisoakdm.com/#">cialis 5mg</a> cialis no prescription <a href=http://cialisoakdm.com/#>tadalafil online</a>
sfnTrone 1397/01/29 20:40
tadalafil 20mg <a href="http://www.ciallisonline.com/#">cheap tadalafil</a> cialis online pharmacy http://www.ciallisonline.com/# - cialis 5mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 31 تا 60
 
اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت