اسلایدر

گذری و نظری بر چند ضرب المثل در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )

رضا حسنوند

» شوریده لرستانی«
ضرب المثلهای لکی گنجینه ای بکر و پر محتوایند. در این جملات و عبارات کوتاه دنیایی از رمز و راز نهفته است، جوینده می تواند در این میانه از مباحث اسطوره و رد پای تاریخ هزاران ساله تا مسائل نوین امروزی را در یابد که متاسفانه قربانی شدن این زبان در معبد مرکزنشینان لرّ،پرده ای از ابهام را فراروی این زبان فخیم کشیده است ، که انشاالله شرح و ایضاح این ابهام در « سری مقالاتی تحت عنوان :تبارهای گمشده »واضح و تبیین خواهد شد.اما ضرب المثلها که خود آیینه تمام نمای فرهنگ هر قومند بهترین جایگاه برای تحقیقند که نگارنده در این باب ابتدا به توضیحی در مورد نشان اساطیری یک ضرب المثل پرداخته و امیدوار است که بتواند این سلسله مقالات را ابتر نماند؟!اما اصل بحث:
وتونه بیه لیل کوئی کی ؟ یا ،کِی نومتَه؟ وت حالامی ژنم نحواستیه.
vetona bealil kuei ki?(ke nomta)
Veti hālāme žanem na howāstea

ول را گفتند اهل کجایی ؟( یا نامت چیست؟)گفت : هنوز زن نگرفته ام.
این ضرب المثل شاید برای بسیاری از آنان که با ریشه های اساطیری زبان لکی آشنایی نداشته باشند و در این وادی غوری نکرده اند خنده دار و چه بسا مبهم و تحریف شده به نظر برسد.و خواننده ای از خود بپرسد که چیستی نام و کجایی بودن چه ربطی به زن گرفتن دارد؟
اما خوانندگان اهل ذوق و آشنا با متون کهن و اساطیری ما می دانند که یکی از آداب آیینی ایرانیان نام کردن و یا نامگذاری کودکانشان بوده که تا مرحله زن گرفتن اسمی برآنها نمی نهاده اند و حتی در بررسی دقیقی خواهیم دید که ملل دیگر نیز این رسم را داشته اند. شاهد مدعای ما مطلبی از شاهنامه این کهن سترگ نامه باستان است که یادگار هزاران سال فرهیختگی و اندیشمندی پدران ما در گیر و دار زندگی است. در شاهنامه میخوانیم آنگاه که:
فریدون می خواست برای سه پسر خود که هنوز نامی بر آنها نهاده نشده بود زن بگیر تا علاوه بر تشکیل نهاد خانواده نامی نیز بر آنها بنهد قصد پیوند با شاه هاماوران را می بندد ومقدمات کار را انجام می دهد و فریدون خود در آزمونی حماسی و نبرد مندانه پسران خود را می آزماید تا بر اساس خلق و خو و برخورد بخردانه آنها با حوادث نامی بر آنها بنهد. فریدون چونان اژدهایی دمان بر پسران خود ظاهر می شود و هریک را به گونه ای می آزماید و از آنان برخوردی می بیند و سپس ناپدید می شود و بعد از آن مجلسی می آراید و پسران خود را می نوازد و می گوید آن اژهایی را که با آن به مقابله برخاستید من بودم که آزمودمتان. و حالابشنوید از زبان ماندگار ترین مرد عرصه حماسه پیر طابران:

فریدون نام پسر بزرگ خود را که در آزمون سعی بر سالم ماندن از حوادث داشته سلم می نامد:
کنون نامتان ساختستیم نغز
چنان چون بباید سزاوار مغز
توئی مهترین سلم نام توباد
به گیتی پراکنده کام تو باد
که جستی سلامت ز چنگ نهنگ
به گاه گریزِش نکردی درنگ
دلاور که نندیشد از پیل و شیر
تو دیوانه خوانش مخوانش دلیر
اما فرزند میانین خود را که سرکشی و تیزی و تندی به کار می برد «تورّ» می نامدو …:
میانین کز آغاز تیزی نمود
از آتش مرو را دلیری فزود
ورا تور خوانیم شیر دلیر
کجا ژنده پیلش نیارد به زیر
هنر خود دلیری است بر جایگاه
که بد دل نباشد سزاوار گاه
دگر کهترین مرد با سنگ و چنگ
که با شتاب است و هم با درنگ
زخاک و زآتش میانه گزید
چنان کز ره هوشیاری سزید
دلیر جوان چون هشیوار بود
به گیتی جز اورا نباید ستود
کنون ایرج اند رخورد نام اوی
در مهتری باد فرجام اوی
بدان کو به آغاز شیری نمود
به گاه درشتی دلیری فزود

ر.ک .
نامه باستان کزازی ،شرح شاهنامه،ج ۱ صص ۶۵ و۶۶

و زین پس دختران شاه هاماوران ،عروسان خود را نیز نام
می نهد:آرزو، آزاده خو و سهی.
و ما می بینیم که این مثل با عمر بیش از هزاران سال خود با اندک تغییری هویت خود را حفظ کرده است.
و مثال اساطیری دیگری برای اثبات مدعای ما ضرب المثلی دیگر است با عنوان:
بیژن نوم نائاشدی ژن حواسدی نوم ایر آشتی.
Bižan nom nā āšdi žan howāsdi nomeir āšdi
بیژن (فلانی) نامی نداشت ولی زن گرفت و نامی درکرد و مشهور شد.
و چه بسیارند ضرب المثلهای ذیقیمتی که ریشه در آنسوی اساطیر و تاریخ دارند و از سرمایه های علمی و ادبی ما هستند ولی خود نمیدانیم و در این گستره چه بسا ضرب المثلهای بسیاری هستند که کثرت استعمال آنان را از صورت اصلی دور کرده است و کمتر کسی متوجه اصل آن عبارات و ضرب المثلها می شود. یکی از این موارد که امروزه استعمال زیادی دارد عبارت زیر است؛
چیه م کلگْ ، کاسه نموئینی.چشمِ گنده کاسه را نمی بیند.
.
čeam kaleġ kāsa nemawini
این ضرب المثل در مورد افراد بی دست و پایی که در راه رفتن ، مواظب اشیای جلوی پای خود نیستد و کاسه و کوزه ها را به هم می ریزند بکار می رود،افراد چلمن،
اما اگر پرسیده شود که چرا نمی گویند،: چشمِ گنده بشقاب یا قندان یا سینی یا را نمی بیند؟ کسی نمیداند جوابی ارائه دهد و اگر پاسخی هم شنیده شود از سر « من درآوردی » خواهد بود.
اما اصل مطلب:
این ضرب المثل ساختار گفتاری آن به هم خورده و از صورت درست :
چیه مِ گلِگْ کاسه، نموئینی.
چشمی که کاسه و حدقه اش درشت باشد نمی بیند.
به این روز افتاده است.و امروزه در علم پزشکی اصلی اثبات شده است که افرادی که کاسه یا چشمشان درشت است به علت تشکیل نابجای کانون دید، از بینایی درستی برخوردار نیستند و باید با عینک این مشکل برطرف شود. لذا گذشتگان ما به این مسأله علمی واقف بوده اند و این عبارت را بکار برده اند ولی متاسفانه گذشت روزگار صورت نحوی عبارت را دگرگون کرده است.
اما ضرب المثل بعد:
یزد دویره گز نزیکه.
yazd doweira gaz nazyka
یزد دور است گز که نزدیک است.
این ضرب المثل برای افرادی بکار می رود که لافهای زیادی می زنند و می گویند چنان بود و چنین بود و فلان بود و بهمان بود و لذا کسی از حضار بنابر اعتراض می گوید حالا یزد که فاصله بسیاری دارد فدای سرت گز و متر و مقیاس کمتر که میسر است یالا بفرما و  نشان بده؟!
اما بحث اینجاست که اصل این ضرب المثل آیا به همین صورت بوده و لفظ یزد بی مقدمه وارد این عبارت شده است؟
می گوییم نه.زیرا اصل مثل اینگونه بوده ؟
یَکی وِتی باوَه می داشت اژ ایره تا یزدَه مَه پَه رّیا؟!
یَکی تِر وتی :یزد دویره گَز گِه نزیکه؟!
یکی می گفت :پدری داشتم که از اینجا تا یزد می توانست بپرد.
دیگری گفت: یزد که دور است ولی برای امتحان گز و متر که وجود دارد؟!
Yki veti bāwami dāšt až eira tā yzda maparryā
Yaki ter veti yazd doweira gaz ge nazika
که مرور زمان عبارت را به نیمی از اصل بدل کرده بی که، کسی بداند گرچه اقتصاد کلام باعث اختصار گفتار می شودولی باید دانست که ریشه مثلها کجاست و به کجا ختم می شوند.
مثل بعدی می گویند: هرگوا فلونی پشمیه فلونی اِ پتِرا کتیه

و این است عاقبت ضرب المثلهای ما.



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
sling tv 1398/10/29 01:03
Heya i'm for the first time here. I found this board and I
find It truly useful & it helped me out much.
I hope to give something back and aid others like
you aided me.
sling tv 1398/10/25 10:16
Hi there just wanted to give you a quick
heads up and let you know a few of the images aren't loading correctly.

I'm not sure why but I think its a linking issue. I've tried it in two different
web browsers and both show the same results.
sling tv 1398/10/24 13:46
Hi this is kinda of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or
if you have to manually code with HTML. I'm starting a blog
soon but have no coding knowledge so I wanted to get guidance from someone with experience.
Any help would be greatly appreciated!
sling tv 1398/10/17 01:05
Hey there! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?

My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing a few months of hard work due to
no backup. Do you have any solutions to prevent hackers?
http://tinyurl.com 1398/10/12 14:47
Very good information. Lucky me I came across your site by chance (stumbleupon).
I have bookmarked it for later!
order cialis from canada 1398/09/20 18:24
small smell buy cialis canada no prescription about crew
how to get cialis without a doctor
frequently independent can you split cialis pills in half such afternoon
[url=http://www.cialisps.com/#cheap generic cialis overnight delivery]where to buy generic cialis in canada[/url]
fair rush best place to buy cialis online reviews above match
ps4 games 1398/09/20 08:56
wonderful publish, very informative. I wonder why the opposite
specialists of this sector do not realize this.
You must continue your writing. I'm confident, you
have a huge readers' base already!
ps4 games 1398/09/15 06:34
Hello to all, the contents present at this web site are genuinely
awesome for people experience, well, keep up the nice work fellows.
viagra pills at walmart 1398/09/13 01:00
eventually prix tadalafil 20mg pharmacie belgique [url=http://viagrapid.com/generic-viagra-online.php]generic viagra 100mg for sale[/url] instead costo di una scatola di tadalafil just dosificacion tadalafil viagrapid.com
without ciprofloxacin tadalafil off stop taking tadalafil http://viagrapid.com/generic-viagra-online.php personally tadalafil maxman kartal
quest bars cheap 1398/09/9 22:03
Heya i'm for the first time here. I found this board and I find
It really useful & it helped me out much.
I hope to give something back and aid others like
you helped me.
generic cialis online 1398/09/8 08:41
tadalafil serve ricetta medica [url=http://www.cialisle.com/]generic cialis online[/url] tadalafil bijwerkingen generic cialis online tadalafil renal failure great white peptides tadalafil reviews http://cialisle.com/ nombre comercial del
tadalafil en argentina
plenty of fish dating site 1398/09/5 06:36
Wow that was strange. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn't show up.
Grrrr... well I'm not writing all that over again. Anyways, just wanted to say excellent blog!
on coconut oil 1398/09/4 18:35
Do you have any video of that? I'd want to find out more
details.
cheap tadalafil 1398/09/3 13:34
girlfriend cialis online canada liberal
note [url=http://cialisoni.com/]online cialis[/url] select
find every http://www.cialisoni.com/ help
buy viagra online 1398/09/2 23:56
sildenafil dapoxetine side effects [url=https://viaqraonlinegen.com/]buy real viagra online[/url] plusefec sildenafil 50 mg buy generic viagra sildenafil causa dependencia about sildenafil citrate https://viaqraonlinegen.com/ sildenafil y el higado
plenty of fish dating site 1398/08/26 19:47
Thankfulness to my father who stated to me about this webpage, this web site
is actually awesome.
coconut oil was 1398/08/23 10:03
Nice post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon on a daily basis.
It will always be useful to read through articles from other writers and use something from other sites.
plenty of fish dating site 1398/08/19 16:37
I am no longer sure the place you are getting your info, but great topic.
I needs to spend some time studying more or figuring out more.

Thanks for excellent info I was looking for this info
for my mission.
cialis online 1398/08/4 12:54
tadalafil cas no [url=http://buyscialisrx.com/]buy cialis[/url]
mekanisme kerja tadalafil generic cialis online tadalafil megalis
20 mg vardenafil ed il tadalafil http://www.buyscialisrx.com/ tadalafil dose for ed
quest bars cheap 1398/07/17 15:32
Wow! After all I got a web site from where I be capable of in fact get helpful
information concerning my study and knowledge.
buy cialis online 1398/07/4 23:34
more library far garbage http://genericalis.com/ extremely initiative
definitely landscape cialis costs anyway field
gross cheek [url=http://genericalis.com]generic cialis online[/url] rarely direction
buy pfizer viagra online 1398/07/2 21:55
clear assistant cheap viagra usa previously address lower brother [url=http://www.doctor7online.com/]safest place to buy
viagra online[/url] gross chair such border before tongue http://www.doctor7online.com/ between cry
cenforce 100 canada 1398/07/2 03:22
forward climate [url=http://cavalrymenforromney.com/]cenforce sildenafil citrate 100mg[/url] essentially hang occasionally thanks http://cavalrymenforromney.com/ actually science together cup cenforce-100
purchase last job
cialis 1398/06/31 15:48
i http://www.cialisles.com/ www.cialisles.com, whatever cialis generique livraison 48h cialis 20mg also
cialis 20mg best price;
viagra without a doctor prescription nz 1398/06/24 19:05
fast cable [url=http://www.vagragenericaar.org/]viagra
without a doctor prescription price[/url] yeah nothing
honest preparation viagra without doctor prescription in usa thick mix
buy cheap cialis 1398/06/23 11:07
rarely shirt absolutely current http://cialissom.com/ aside comfortable
personally score cialis daily school
relatively breath [url=http://www.cialissom.com/]low cost cialis 20mg[/url] fair plastic
generic ed pills from canada 1398/06/22 03:00
since routine fully self http://www.cialij.com/ ahead guy
literally original ed pills online usa primarily pie
far curve [url=http://www.cialij.com/]ed pills online usa[/url] rarely partner
cialis usa 1398/06/19 13:49
hopefully formal closely award http://cialislet.com/ forth show
just database cialis.com since man
moreover human [url=http://www.cialislet.com/]http://www.cialislet.com/[/url] again drawing
best kratom strains 1398/06/18 05:41
redvein http://kratomsaleusa.com http://kratomsaleusa.com
quest bars cheap 1398/06/17 15:44
Asking questions are actually pleasant thing if
you are not understanding something entirely, except this piece of writing provides pleasant understanding even.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو