تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی

اسلایدر

معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )
لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که زبان امروزی فارسی و زبانهای کردی و لری واژگان زیادی را از آن وام گرفته و نیز واژگان زیادی از زبان های باستانی مانند زبان پهلوی و اوستایی در این زبان بدون تغییر و یا با کمترین تغییر استفاده میشود. در این نوشتار چند واژه از زبان فارسی را می آوریم که با دانستن زبان کلی میتوان به ریشه و معنای آنان پی برد.
فرزانه
اصل این واژه ، <فرَه زانَک> است که واژه ای پهلوی میباشد و از ترکیب دو جز <فره> و <زانک> تشکیل شده است. <فره> در زبانهای پهلوی و لکی به معنی بسیار و <زانک> نیز به معنی دانستن می باشد.
که با حذف <ها> از واژه <فره> و ابدال <کاف> به <ها> ناملفوظ در واژه ی <زانک> به فرزانه تبدیل شده است.
واژه ی <فره زان> هنوز هم در زبان لکی به معنی بسیار دان و دانشمند بکار میرود و اجزا تشکیل دهنده آن یعنی <فره> و <زان> در زبان لکی نیز درهمان معانی پهلوی بکار میروند.


نماز واژه ایست از مصدر< نمیاین> در زبان لکی به معنی (کوتاه شدن،خم شدن،تعظیم کردن) گرفته شده است ، واژه ی < نمیا > در زبان لکی به معنی خم شدن و کوتاه شدن است، این واژه در زبان پهلوی < نماچ > به معنی تعظیم و خم شدن به کار رفته است .
یک نمونه استفاده نماز ازمتنهای پهلوی( یادگار زریران) می آوریم.
ویدرفش جادو و نامخواست هزاران نامه را پذیرفتند و به گشتاسب شا نماچ بردند و رفتند.
نماز در شاهنامه نیز به معنی ادای احترام و تعظیم بارها استفاده شده است. چند نمونه را می آوریم.
– چو آمد به نزدیک تختش فراز بر او آفرین گفت و بردش نماز
– پیاده شد و برد پیشش نماز به دیدار او بُد نیا را نیاز
همان گونه که عرض شد نمازدر گذشته به معنی تعظیم و ادای احترام بوده که با ورود اسلام به ایران و پذیرفتن دین اسلام از سوی ایرانیان به مرور زمان جایگزین واژه < صلاه > به معنی اطاعت خدا شده است.
کیومرث
کیومرث یا گیومرث در فارسی، این واژه در زبان پهلوی گیومرت یا گیومرد و در اوستایی گَیومَرتَن میباشدکه نام نخستین نمونه انسان در جهانشناسی اساتیری مَزدیسنیان(یکتا پرستان) است .
گیومرث از دو جز ((گیو)) به معنی جان و (( مرتن )) به معنی فناپذیری و مردن تشکیل شده است.
مردمان عزیز و فرهیخته ی لک زبان هنوز واژه ی (( گیو ))را درست به مانند همان شکل اوستایی و پهلوی حفظ کرده و استفاده می کنند، در صورتی در دیگر زبانهای ایرانی تغییر کرده برای نمونه در فارسی به جان ، در کردی به گیان و لری به جو تبدیل شده است.
(( مرد)) جز دوم این واژه به معنی مردن است. با توضیحات بالا میتوان فهمید((گیو مرد )) به معنی جاندار میرا میباشد. که استاد بهرام فره وش نیز در کتاب فرهنگ فارسی به پهلوی گیومرد را جاندار میرا معنا کرده است.
پرواز
پرواز از دو جز <پر> که پوشش ماکیان است و < واز > که واژه ای پهلوی به معنی جهش و پریدن است و تشکیل شده است واژه ی (واز) در حال حاضر در زبان لکی حضور زنده دارد .با این توضیح میتوان فهمید واژه ی< پرواز > جهش با استفاده از پر و واز گرفتن با پر میباشد .
در مورد این واژه فرهنگ نگاران دچار اشتباه شده و گفته اند بدین دلیل که پریدن را پرگشادن(پر باز کردن) لازم است به مجاز به آن پرواز میگویند.
دراینکه باز کردن پر نمی تواند به معنی پرواز باشد هیچ تردیدی وجود ندارد، چون باز کردن پر به خودی خود منجر به پرواز و جهش نمیشود در حالی که مراد از پرواز جهشی است که انجام میشود.
پرچین
پرچین نیز واژه ای لکی و مرکب از دو جز < پر> به معنی حاشیه و کناره و < چین > به معنی چینش تشکیل شده است . و به معنی حاشیه چینی و چینش حصار مانندی از چوب و شاخ و برگ درختان در حاشیه و کناره ی باغ و یا مزرعه میباشد.
در فرهنگ دهخدا پرچین به معنای: دیوارگونه ای که از ترکه یا نَی و برگ و عَلَف بر گرد باغ و مزرعه کنند. در اینجا < گرد > در فارسی معادل < پر > در زبان لکی می باشد.
خسرو
اصل این واژه < هو سرو > می باشد که واژه ای مرکب از دو جز <هو> و < سرو> است.
<هو> واژه ای پهلوی به معنی خوب میباشد. که با ابدال <ها> به <خ> به <خو> در زبان لکی تبدیل شده و با اضافه شدن واج <با> به پایان آن به <خوب> در فارسی تبدیل شده است. در زبان فارسی در واژگان زیادی <ها> ابدال به <خ> شده است مانند < هوَر > که به < خوَر> تبدیل شده و اضافه شدن < شی د> به معنای درخشنده به آن به خورشید تبدیل شده است.
واژه < سرو> جز دوم <هو سرو> : سرو به معنای آواز یا آوازه می باشد. که نمونه ی آن در زبان لکی فال چهل سرو می باشد و به معنی چهل آواز یا چهل بیت می باشد. در اینجا باید خاطر نشان کرد که همه ی ابیاتی که در فال چهل سرو خوانده میشود به زبان لکی میباشد.
با این تعاریف که < خو> به معنی خوب و یا خوش میباشد و < سرو> نیز به معنای آواز یا آوازه، میتوان فهمید خسرو به معنای خوش آوازه و نیکنام است. یعنی کسی که آوازه ی نیکش در همه جا طنین انداز شده . و اولین بار این نام به شاه اشکانی کیخسرو اطلاق شده و به معنای شاه نیک نام می باشد.

آری زبان لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که با توجه به حفظ بسیاری از خصوصیات زبان های کهن ایرانی در خود میتواند پشتوانه ای برای زبان فارسی باشد. به عقیده ی بنده زبان فارسی به مانند یک درخت میماند که به وسیله ی ریشه ها تغذیه کرده و رشد و میکند، و ریشه های زبان فارسی امروزی زبان های فارسی باستان، پهلوی ، دری ، لکی و . . . میباشند . با توجه به اینکه زبان های پهلوی و فارسی باستان به عنوان ریشه ی اصلی این درخت ازمیان رفته یا به تعبیر دیگر خشک شده اند باید از ریشه هایی مانند زبان لکی که زنده است و هنوز حدود ۲ میلیون نفر به این زبان تکلم میکنند حمایت کرد که بتوانند درخت فارسی را تغذیه و موجب رشد این درخت شوند تا شاهد گسترانیدن سایه آن بر سرزمین های بیشتری در دنیا باشیم . این مسئله ای است که مقام معظم رهبری بر آن تاکید داشته و میفرمایند : ((زبان فارسى باید گسترش پیدا کند. باید نفوذ فرهنگىِ زبان فارسى در سطح جهان روزبه‌روز بیشتر شود. فارسى بنویسید، فارسى واژه‌سازى کنید و اصطلاح ایجاد کنید.))
ولی برخلاف تاکید مقام معظم رهبری بر این مسئله ، زبان لکی به عنوان یکی از ریشه های زنده ی زبان فارسی مورد بی مهری مسئولان فرهنگی کشور بخصوص صدا و سیما قرار گرفته است، به گونه ای که نه تنها در شبکه های سراسری صدا و سیما بلکه در شبکه های استانی لرستان ،کرمانشاه و ایلام حتی یک برنامه به زبان لکی وجود ندارد. در حالی است که جمعیت غالب این سه استان لک زبان میباشند.
به امید روزی که نفوذ فرهنگی زبان فارسی در دنیا به اندازه ای برسد که مردم دنیا بعد از زبان مادری زبان فارسی را بیاموزند.

حسین میرمحمدی /پژوهشگر لرستانی

 



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
What do eccentric heel drops do? 1396/07/1 16:18
It's an remarkable piece of writing in favor of all the online visitors; they will take advantage from it I am sure.
Foot Problems 1396/05/16 06:55
Hi, Neat post. There's a problem with your website in web explorer, may test this?
IE still is the market chief and a big element of folks will miss your great writing because of this problem.
Foot Problems 1396/05/9 06:47
Hi! This is my first visit to your blog! We are a team of volunteers and starting a new project in a community in the same niche.
Your blog provided us valuable information to work on. You have done a
wonderful job!
How do you grow? 1396/05/6 21:05
Thanks for ones marvelous posting! I definitely enjoyed reading it, you will be a great author.
I will make sure to bookmark your blog and may come back very soon. I
want to encourage that you continue your great writing, have a nice afternoon!
How do you prevent Achilles tendonitis? 1396/05/6 08:38
Excellent post. I was checking constantly this blog and I'm impressed!
Very useful info specially the last part :) I care for such info a
lot. I was seeking this particular info for a very long time.
Thank you and best of luck.
carryforwood.hatenablog.com 1396/03/12 11:02
Hey just wanted to give you a quick heads up and let you know a few of
the pictures aren't loading properly. I'm not sure why but I think its a linking
issue. I've tried it in two different web browsers and both show the same results.
manicure 1396/02/16 13:56
Sweet blog! I found it while surfing around on Yahoo News.
Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News? I've
been trying for a while but I never seem to get there!
Many thanks
manicure 1396/02/14 00:26
Hello everybody, here every person is sharing such familiarity,
therefore it's fastidious to read this webpage, and I used to pay a quick
visit this webpage every day.
manicure 1396/02/11 18:08
Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for?
you made blogging look easy. The overall look of your site is excellent, as well as the content!
manicure 1396/01/18 17:38
great issues altogether, you just received a emblem new reader.
What could you suggest about your publish that you made a few days in the
past? Any positive?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت