تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - «شایری » « shyeri» / شاییر / shayer /

اسلایدر

«شایری » « shyeri» / شاییر / shayer /
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )
شایری واژه ای لکی و لری است و به معنای سرودن ابیاتی است به صورت هجو و هجا کردن شخصی به خاطر اینکه از او کاری مخالف نظر شاعر روی داده باشد.این واژه در ظاهر همسان واژه ی شاعری در زبان فارسی است اما در زبان لکی علاوه بر حفظ معنی مصدری خود ، دارای معنی اصطلاحی گردیده و آن عبارت است از اینکه کسی را با ابیاتی موزون و خنده دار و گاه غیر مودبانه و هزل هجو کنند.
افراد «شاعر» را مردم با همان مصداق زبان فارسی ، « شاییر / shayer » مورد خطاب قرار می دهند واز ارج و منزلت بسیاری بر خوردارند .هر چند درمورد افراد «شایری وه ش» هم نظر نامناسبی ندارند ،اما بین این دو تفاوت قائلند و شاعران واقعی از احترام خاصی بهره می برند.
شایری و شایری وه ش مختص گروهی خاص بود که به همین اسم «شایری وه ش» یا «ده لی» معروف بودند، صرف نظر از اینکه افرادی هم در میان مردم وجود داشت که دارای ذوق هنری شاعری و بداهه گویی بودند و گهگاهی هم اشعاری به صورت طنز و مطایبه و شوخی با دیگران می سرودند.شاعران بزرگ لک و لر نیز گاهی اشعار طنز و تاثیر گذار خود را در میان مردم منتشر می کردند و هم اکنون هم شاعرانی با ذوق و قریحه سکان دار این نوع ادبی هستند.
ادبیات اجتماعی و انتقادی از شاخه های مهم زبان و ادبیات فارسی بوده واز زمانهای گذشته تا حال گویندگان و طرفدارانی در میان شعرای بنام و صاحب سبک داشته است.
طنز به عنوان ظرفی برای پیش کش این انتقادات و بیدار کردن و آگاهی بخشی به مخاطبان جایگاهی مهم و ارزنده در این نوع ادبی دارد.
در ادب فارسی دو مقوله ی هجو و هزل هست که اولی ضد مدح و دوم ضد جد است . طنز زیر مجموعه هجو است و زمانی که به اوج می رسد و هجو را کامل می کند می توان گفت که همان هجو است که رشد نموده و دارای تاثیری عمیق و بیدارکننده گردیده.
و اما فکاهی زیرمجموعه ی هزل است.در هر صورت فکاهی و طنز هردو انسان را می خندانند ، اما فکاهی (فکاهه) دارای نتیجه ی نوشخند و خنده ای از روی لذت و شیرینی است ،ولیکن طنز هر چند حاصلش خنده است ، اما این خنده نیشخندی است همراه متنبه شدن و به خود آمدن وگاه یک طنز می تواند به نتیجه ای مثبت و تغییری ثمر بخش منجر شود، در حالیکه نوشخند گذرا و آنی گاهی هم متنبه کننده است.
طنز در لغط عبارت از مسخره کردن و طعنه زدن است ودر اصطلاح به نوع خاصی از آثار منظوم یا منثور ادبی گفته می‌شود که اشتباهات یا جنبه‌های نامطلوب رفتار بشری، فسادهای اجتماعی و سیاسی یا حتی تفکرات فلسفی را به شیوه‌ای خنده دار به چالش می‌کشد.
درفرهنگ دهخدا در باره ی طنز اینگونه آمده است :
طنز:
فسوس کردن . (منتهی الارب ) (منتخب اللغات ). فسوس داشتن . (دهار).افسوس داشتن . (زوزنی ). افسوس کردن . (تاج المصادر). بر کسی خندیدن / عیب کردن .(زوزنی)/ سخن به رموز گفتن . (غیاث ) (آنندراج)
• ((اِمص ) طعنه . (غیاث ) (آنندراج ). سخریه: آنچه دیده و شنیده از احوال نوخاستگان و حرکات ایشان و سخنان باطنز که میگفتند بازراند. (تاریخ بیهقی ص ۵۹۹). بزرگان طنز فرانستانند. (تاریخ بیهقی ص ۳۹۲).
(خاقانی) مرا بطنز چو خورشید خواند آن جوزا/ زبون تر از مه سی روزه ام مهی سی روز
عبید زاکانی از نام آوران و سر شناس ترین این گویندگان است و منظومه ی موش و گربه ایشان نمونه ای بارز و ماندگار از این نوع ادبی می باشد.
عبید از دانایان و عاقلان که درک و فهم کافی برای پی بردن از ظاهر کلملت به باطن آنها دارند می خواهد که داستانش را همچون در غلطانی بنگرند و پندی را که منظور نظر شاعر است، درک کنند و از زیبایی طنز شعر هم لذت ببرند.
ای خردمند عاقل و دانا قصه موش و گربه برخوانا
قصه موش و گربه منظوم گوش کن همچو درغلطانا
کتاب چرند و پرند دهخدا نیز نمونه ای بارز از طنز سیاسی معاصر است.
در لرستان شاعر توانا و طنز پرداز لر زبان مرحوم اسداله امرایی امیرپور شاعر بلندآوازه طرهان است. می‌توان امیرپور را برجسته‌ترین شاعر طنزپرداز لرستان دانست.برخی اشعار طنز ایشان به زبان فارسی و برخی لری می باشد. نمونهایی از شعر فارسی این شاعر کوهدشتی:
با تحیر شو دمی خیره به اعمال طرق /هر رئیسی و هر مباشر پول‌ها دزدید و رفت
این مظالم جمله انجام وظیفه نام داشت / هرکه آمد چون کنه بر پای لر چسبید و رفت
داستانی زیبا از اولین شعر امیرپور نقل شده که ذکر آن در این مجال مناسب است، می‌گویند:
روزی هوا سرد و سوزان بوده برادرش اسفندیار با دستپاچگی از در وارد می‌شود در آن حال بوی سرخ‌کردنی (پیاز داغ) به مشامش می‌رسد وی ظاهراً با بی‌تابی از مادر، درخواست غذا می‌کند، امیرپور هم شاهد این ماجرا است و فوراً شعری می‌گوید که خود و ی آن‌را اولین شعرش دانسته است:
مه اسفندیارِ پشت مِلْ زوتم / د موقع نهار و ننه‌ام گوتم
بو پیاز داخی آما و پتم / مویم سیخ بیه دِ زیر کوتم
یعنی: من اسفندیار هستم که پشت گردنی برآمده دارم، در موقع نهار به مادرم گفتم که بوی پیاز داغی به مشامم می‌رسد و موی بدنم از زیر کتم مثل سیخ راست شده است.
از شعرای معاصر همچنین می توان به شاعر لک زبان اقای رضا حسنوند که دارای اشعاری به صورت طنز در موارد مختلف هستند اشاره نمود ،که مشهورترین طنز اجتماعی ایشان دایا نامه و بارزترین طنز سیاسی- اجتماعی ایشان مزدا نامه است.
دایا نامه :
یِ دایا میِ دی هه سه هه س بیتیِ / زنِیِ به سده یِ نه فه س بیتیِ
رنگ روی برّیا ئیِ طور گینو / سی هُشگا بردی چوی پوس لیمو
شکت ئو بی گیو هول ئو هراسو / پی ترّ موئتی یا شا خراسو
یاریم ده بلکم ایمسال نمرم / ای آخر عمره دیگلم بگرم
واما باز گردیم به افراد «شایری وه ش» که گاهی به عنوان« ده لی»از آنها یاد می شود ، بیشتر کارشان بر روی هجو و منکوب کردن مخاطب شعریشان متمرکز بود و از هیچ نسبتی چه به حق و چه ناحق رویگردان نبودند. این « ده لی ها » بیشتر از میان افرادی که به «لوطی» معروف بودند ، بر می خاستند و بودند افراد غیر «ده لی» که به این کار مبادرت می کردند.گاه مخاطب را به خاطر عدم پذیرایی و یا رعایت نکردن بهداشت یا پرداختن هدیه ای ناچیز ،یا بر زبان آوردن کلماتی بر ضد خواسته و مرام «ده لی» واز اینگونه موارد شامل هجو خود می کردند.
نمونه هایی برای آن زیاد است که ما به خاطر حفظ حرمت کلام و اینکه ممکن است مخاطبان آنها در بین مردم مشهور و شناخته شده باشند و این کار به آنها لطمه ای وارد کند ، از آوردن آنها خود داری می کنیم. گاهی این افراد، وسیله، حیوان یا پیش آمدی را موضوع هجوخود قرار می دادند.نمونه ای از آن در هجو «یابو» است.افراد شایری وش ،در واقع از شخص مورد خطاب خود حق السکوت می گرفتند تا اشعار را ادامه ندهند. اشعار افراد شایری وه ش توان به کار گیری موسیقی را برای انتشار داشت ، زیرا بیشتر این گویندگان از افراد مجری موسیقی محلی بودند و توانایی و امکان اجرای آن را به شکل ترانه نیز در اختیار داشتند.
شعرای گمنامی هم اشعاری را به عنوان طنز در میان مردم به جای گذاشته اند که خواندن آنها خالی از لطف نیست .گاهی این اشعار از یک محیط به محیطی دیگر رفته و در میان همه ی مردم ماندگار شده و گاه برخی از این اشعار فقط در حیطه ی کوچک زندگی گوینده مانده و افراد کمتری از ان آگاهی دارند .بنا براین برماست که این گفته ها را در جایی مکتوب کنیم و آنها را از پرتگاه فراموشی برهانیم. شعر «گایاری »که به زبان لکی سروده شده یکی از این اشعار طنز و زیباست:
شوسو گُنیِ بی چِمه گایاری / زه مین مه رِن گال نا کاری
گیلا گیر کردی ئی مه رز مینگو / دیم کوره میشیِ یهات ئی زو
میش ، میشیِ نُیی ، یِ آفاتی بی / سه ر خُت ئو مِل خُت بلا فاتیِ بی
از دیگر اشعار طنز می توان به شعر «قُله» « ملخ» اشاره نمود، که اثر مرحوم عینشاه سوری اهل ژیریان الشتر و به زبان لکی و طنز است . این شعراز دست و پنجه نرم کردن مردمان کشاورز لرستان با بزرگترین آفت کشاورزی در سالهای قبل از انقلاب حکایت دارد.مطلع این طنز، بیت زیر است :
قُله ئیر جمیا ئیِ زیو تا که م /ئیِ مابین خاک ئرو ئو ئه جه م
نوا سواریِ ، هات ئو پاعلم
قله کاردیه بی وینیِ زال پیر /سرهنگی ریِ کردیِ ئه را جلو گیر
هرگه هرگه بی ،باده باده بی /چوین شازاه میِ ئمام زاده بی
قله ، یِ سه ر بی ، کُلی نیشد ئو بال /ئو چوین ئمام بی چنیه ئستقبال
این طنز ابیاتی بلند د ارد و ملخها را با طنزی شیرین تا الشتر همراهی می کند و درگیری ماموران دربار شاهنشاهی و ملخها و دست خالی مردم ، بسیارزیبا و شنیدنی می باشد.از اینگونه اشعار در هر منطقه ای بسیار است و همتی می خواهد که همه را جمع آوری کند و در کتابی محفوظ نماید. ان شا الله که جوانان ما این کار را بکنند.
منابع :طنزها و لطایف اخلاقی در ادب فازسی ،فاطمه ی عسگری/فرهنگ دهخدا / دیوان عبید زاکانی/ پایگاه تحلیلی خبری میر ملاس نیوز(نوشته ی محمد جعفر محمد زاده ) و آن هم به نقل ازشماره‌ی ۵۳ فصل نامه‌ی گفتار سبز/



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
Foot Issues 1396/05/9 09:30
Cool blog! Is your theme custom made or did you download
it from somewhere? A design like yours with a few simple adjustements would really make my blog stand
out. Please let me know where you got your theme.
Thanks a lot
How do you grow? 1396/05/6 17:00
I visited several websites but the audio feature for audio songs present
at this site is really marvelous.
What causes pain in the Achilles tendon? 1396/05/6 09:00
We are a group of volunteers and opening a new scheme in our community.
Your web site offered us with valuable information to work on. You've done an impressive job and our
entire community will be thankful to you.
Can you stretch to get taller? 1396/04/24 10:17
You ought to be a part of a contest for one of the finest websites on the net.

I'm going to highly recommend this web site!
Can you stretch to get taller? 1396/04/24 10:13
You ought to be a part of a contest for one of the finest websites on the net.

I'm going to highly recommend this web site!
manicure 1396/02/13 21:28
I all the time used to read post in news papers but now as I am
a user of web thus from now I am using net for posts, thanks to web.
manicure 1396/02/11 18:21
My coder is trying to convince me to move to .net from PHP.
I have always disliked the idea because of the costs. But
he's tryiong none the less. I've been using Movable-type on several
websites for about a year and am nervous about switching to another platform.

I have heard good things about blogengine.net. Is there
a way I can import all my wordpress content into it?
Any kind of help would be really appreciated!
manicure 1396/01/20 07:51
It's perfect time to make a few plans for the long run and it is
time to be happy. I have read this post and if
I may I desire to counsel you some attention-grabbing issues or suggestions.
Perhaps you could write next articles relating to this article.
I want to learn even more things approximately it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت